15 Nisan 2020

DPK Notları

Çiğdem Üstün – COVİD-19 ile Katlanan Hayal Kırıklığı: Avrupa Birliği Örneği

Avrupa Birliği (AB) neydi? Avrupa Birliği, ortak değerlere saygı gösteren Avrupalı devletlerin üye olabildiği, çeşitlilik prensibi üzerine kurulu bir birlikti. Bu birlikten beklentilerin en başında iyi günde ve kötü günde üye devletlerin vatandaşları için dayanışma göstermesi gelmekteydi. Bu temel beklenti, 2008 yılında başlayıp uzun yıllar boyunca dünyayı etkisi altına alan ekonomik kriz ile sarsılırken, Arap ayaklanmaları ile başlayıp 2015 yılında zirveye ulaşan göç dalgaları, Polonya ve Macaristan’daki seçimler sonucunda üye devletlerde ortaya çıkan anti-demokratik yönetim uygulamaları, Orban’ın COVID-19 tedbirleri çerçevesinde kararnameler ile sınırsız süre ile ülkeyi yönetme yetkisini elde etmesi ile iyice zarar gördü. COVID-19 nedeniyle sosyal, ekonomik ve sağlık alanlarında sorunların yaşandığı bu günler ise AB tarihinin en kötü günleri olarak tanımlanabilir.

Okumak için tıklayınız.

————————————

Özlem Özdemir – COVID-19’un Afrika Boynuzu’ndaki Küresel Stratejik Rekabete Etkisi Ne Olacak?

İlk olarak Çin Halk Cumhuriyeti’nin Vuhan kentinde ortaya çıkan COVID-19 koronavirüs salgını, dünyada yayılmaya devam ederken Afrika Kıtasında da ölümlere neden olmaktadır. Dünyanın en az gelişmiş ülkelerinin bu coğrafyada bulunmasına bağlı olarak bu ülkelerin altyapı, sağlık hizmetleri ve kaynaklarının yetersiz olduğu göz önüne alındığında virüsün yayılma hızının da giderek artacağı tahmin edilmektedir. Diğer taraftan, Afrika Boynuzu ülkelerinde hem askeri hem de ekonomik nedenlerle konuşlanan Amerika Birleşik Devletleri (ABD), Çin Halk Cumhuriyeti, Almanya, Fransa, İtalya ve İspanya ise virüsün en fazla yayıldığı ülkeler arasında yer almaktadır. Bu durumda, “Afrika Boynuzu ülkeleri bu durumdan nasıl etkilenecek?” sorusuna geçmeden önce bölgenin stratejik öneminden kısaca bahsetmek faydalı olacaktır.

Okumak için tıklayınız.

————————————

Çiğdem Nas – Avrupa İdealine Yeniden Bakma Zamanı: Avrupa Sadece Bir Kıtanın Adı Mı ?

Nietzche’nin çok bilinen sözüne göre bizi öldürmeyen her şey daha güçlü yapar. Aynı şeyi Avrupa Birliği (AB) gibi bir siyasi yapı için de söyleyebilir miyiz? Avrupa entegrasyonunun fikir babası Jean Monnet’ye göre “evet, söyleyebiliriz”. Monnet hatıralarında şöyle demiş: “Avrupa’nın krizler yoluyla inşa edileceğine ve çözümlerinin toplamı olacağına her zaman inandım”. 1 Avrupa Birliği adım adım inşa ediliyor ve zorluklar karşısında bulunan çözümlerin üzerinde yükseliyor. Ancak özellikle 2005 yılında Avrupa Anayasal Antlaşması’nın reddinden sonra ardı ardına gelen krizler gerçekten AB’yi güçlendirdi mi? Bu krizlere nasıl çözümler bulundu? Bunlar gerçek çözümler miydi, yoksa sadece günü
kurtarmaya mı yaradı ?

Okumak için tıklayınız.

————————————

Selin Nasi – Covid 19 ile Mücadelede Liberal Model: Birleşik Krallık

Birleşik Krallık, dünyayı etkisi altına alan yeni koronavirüs (Covid 19) salgınıyla mücadelede, pek çok batılı ülke gibi, başarılı bir performans sergileyemedi. Sağlık Bakanlığı verilerine göre, 28 Nisan günü itibariyle Birleşik Krallık’taki Covid 19 vaka sayısı 161 bini geçti, 21 binin üzerinde insan ise hayatını kaybetti.

Okumak için tıklayınız.

————————————

Zuhal Yeşilyurt Gündüz & Birgül Demirtaş – Korona Zamanında, Bilimin Işığında: Angela Merkel

Tarih 17 Ocak 1991. İkinci Körfez Savaşı’nın başladığı gün, henüz 4 ay önce birleşmiş olan
Federal Almanya’da 36 yaşında bir kadın, Hıristiyan Demokrat Partisi’nden (CDU) Aile ve Gençlik Bakanı olarak atanır. Dönemin Başbakanı Helmut Kohl’un kararına dayanan bu atama, çok ilgi çekmez böylesine karmaşık bir zamanda. Doğu Almanya’dan gelen genç, deneyimsiz, hatta silik bir izlenim yaratan bu genç kadını o dönemde hemen hemen herkes hafife alır. Ne var ki zaman onları yanıltır. Helmut Kohl’un “kızım” (“mein Mädchen”) diyerek “babacan” ve aynı zamanda ataerkil bir tavırla siyaset sahnesine çıkardığı Angela Merkel, yıllar içerisinde dünyanın en güçlü liderlerinden biri oldu. Onu sevenler de sevmeyenler de bir konuda hemfikir: Merkel kesinlikle saygı ve güven duyulan bir kişilik.

Okumak için tıklayınız.

————————————

Gülriz Şen – İran’ın Covid-19 ile İmtihanı

Çin’in Wuhan kentinden tüm dünyaya yayılan Covid-19 pandemisinin Ortadoğu’daki ilk durağı ve merkezi İran oldu. Resmi rakamlara göre ülke genelinde ölümler 6,700’ü, enfekte olan hasta sayısı ise 110,000’i geçti. Dünya Sağlık Örgütü Acil Durum Direktörü Rick Brennan, salgının ilk ayında İran’a seyahati sonrasında 17 Mart’ta yaptığı açıklamada test sayısının yetersizliği nedeniyle ülkede Covid-19 kaynaklı ölümlerin resmi istatistiklerin beş katına varabileceğini belirtiyordu. İran Sağlık Bakanlığı’nın paylaştığı veriler ülke içinde de sıklıkla tartışıldı ve tüm bu tartışmalara ülke dışındaki muhalif grupların çeşitli iddiaları da eşlik etti.Tartışma götürmeyen husus ise İran’ın bu krize siyasi, iktisadi ve toplumsal pek çok sorunla boğuştuğu bir dönemde yakalandığı gerçeğidir. İçinde bulunduğu bu zorlu koşullar Tahran’ın Covid-19 krizini yönetme kapasitesini ve stratejilerini de derinden etkiledi. Bu yazıda çağımızın şimdilik amansız gözüken pandemisi sürerken Tahran’ın tecrübesine odaklanılacak ve bu tecrübeyi şekillendiren birbiriyle iç içe geçmiş siyasi, iktisadi ve uluslararası dinamikler ele alınacaktır.

Okumak için tıklayınız.

————————————

Kıvılcım Romya Bilgin – Yeni Bir Denklem: Uluslararası Sistem, Yapay Zekâ Ve Korona Salgını

Alan Turing’in “makineler düşünebilir mi?”1 sorusundan yola çıkarak başlattığı düşünsel yolculuğu günümüz dünyasının gelecek tasarımında yapay zekâyı merkeze koyan anlayışın öncüsü olmuştur. Matematiksel, teolojik, psikolojik ve etik yönleri başta olmak üzere tartışmalı bir konu olmasına karşın yapay zekâ her geçen gün, yaşamın her alanında bir çözüm aracı olarak ön plana çıkmaktadır. COVID-19 salgını ile mücadelede yapay zekânın bir çözüm aracı olarak ele alınması ve buna yönelik yapılan çalışmalar yapay zekânın günümüz dünyasında kendine edindiği yeri açıkça göstermektedir. Dahası, salgının yönetilmesi ve ortadan kaldırılması amacıyla yürütülen yapay zekâ çalışmalarının gelecekte de etkilerini sürdüreceği görülmektedir.

Okumak için tıklayınız.

————————————

Burcu Özdemir Sarıgil – Jacinda Ardern: Yeni Zelanda’nın Ezber Bozan Lideri

Jacinda Ardern tarihte kadınların ilk defa seçme haklarını kazandıkları Pasifik Okyanusu’nda bir ada devleti olan Yeni Zelanda’nın başbakanıdır. Ardern, 28 yaşındayken İşçi Partisi’nden milletvekili seçildiğinde Parlamentonun en genç üyesi sıfatını kazanır ve Temmuz 2017’de partinin başına geçer. Seçimler öncesinde yürüttüğü halkla iç içe kampanya sonucunda partisinin oy oranı beklenmedik şekilde yükselişe geçtiğinde ve sandıklardan birinci çıktığında, bu başarıyı seçmenleri ve analistler “Jacinda-mania” olarak tanımlar. Ardern, halkının gözünde inandırıcı, kararlı ve ülkesini geleceğe taşıyacak bir lider olarak görülüyor. Ekim 2017’de hükümeti kurduğunda dünyanın en genç başbakanı olarak tarihe geçen, Başbakanlığının ilk yılında hamile kalan ve ilk çocuğunu dünyaya getiren Ardern, Benazir Butto’dan sonra görevi sırasında anne olan ikinci kadın lider olma sıfatını da kazandı. Hamileliği ve doğum sonrası süreçte partneriyle birlikte sergilediği hak mücadelesiyle dünyadaki birçok çalışan kadının sesi oldu. Birleşmiş Milletler Genel Kurulu 2018 yılı açılışında özellikle çevre ve insan hakları odaklı bir uluslararası ilişkiler tahayyülü ile dikkat çekmesinin yanında, Genel Kurul’a bebeğiyle gelen ilk lider de Ardern’di.

Okumak için tıklayınız.

————————————

Ceren Uysal-Oğuz – Latin Amerika’da COVID-19 ve Derinleşen Sorunlar

Tüm dünya aylardır yıkıcı etkileri süren Covid-19 pandemisi ile karşı karşıya ve ülkeler bu süreci mümkün olan en az hasarla atlatmak için çeşitli politikalar izliyorlar. Pandeminin ele alınışı ve uygulanan/uygulanamayan önlemlerin sonuçları birçok ülkede siyasi, ekonomik ve toplumsal yapı üzerinde ciddi etkiler yaratmaya devam ediyor. Vaka sayısının ve ölüm oranının hızla arttığı coğrafyalardan birisi de Latin Amerika. Pandemi sürecinde izlenen politikalar ile ilgili olarak Latin Amerika’da hem bölge hem de ülkeler ölçeğinde ayrıntılı analizlerin yapılması ve ortaya çıkan sosyoekonomik, siyasi ve ekolojik etkilerin kapsamlı şekilde araştırılması gerekmektedir. Bu kısa çalışmada ise Latin Amerika’da yaşanan son gelişmeler ana hatlarıyla incelenirken, özellikle en kötü durumda olan Brezilya üzerinde duruluyor.

Okumak için tıklayınız.

————————————

Senem Atvur – Ekolojik Yıkım ve İklim Değişikliği Sürecinde Buzdağının Görünen Kısmı: Covid-19

2019 yılının sonunda Çin’in Wuhan kentinde, yasadışı yollarla getirilen vahşi hayvanların da satıldığı, bir pazar yerinde başlayan salgın kısa sürede dünyaya yayılarak, 21. yüzyılın ilk büyük pandemisini tetiklemiştir. Daha önce bölgesel yayılım gösteren SARS ve MERS salgınlarına neden olan virüslerle aynı aileden gelen yeni koronavirüsün neden olduğu Covid-19 1 pandemisi, ekonomik ve sosyal hayatı durma noktasına getiren önlemlerin alınmasını zorunlu kıldı. Küresel karantina ortamı, insanın doğayla ilişkisini sorgulamak açısından da yeni bir kapı araladı.

Okumak için tıklayınız.

————————————

Başak Alpan – ‘Fakat, Pandemi, Bu Derin Bir Tutku’: Covid-19 ve Futbol Taraftarlığı

Bilindik hikayedir: Ünlü yönetmen Zeki Demirkubuz, yıllar sonra aile evine ziyarete gittiğinde o zaman 12 yaşında olan Beşiktaş taraftarı erkek kardeşiyle aynı odada kalır. Gecenin bir vakti Demirkubuz, kendisine doğru yan yatmış kardeşini görür. Kardeşinin gözleri açıktır, ne bir kıpırtı, ne bir hayat belirtisi olmadan öylece bakıyordur. Ne olduğunu soran abisine aynı kısık gözlerle ve fısıldayarak, ‘abi Feyyaz ne yapıyordur şimdi?’ der. Bu hikaye, aynı zamanda sosyal bilimlerin futbolla neden ilgilendiğini ve ilgilenmesi gerektiğini ve insanı anlamak için böylesi bir özdeşleşmeyi kavramanın önemini gösterir.

Okumak için tıklayınız.

————————————

Nilgün Arısan-Eralp & Sanem Baykal & Sinem Akgül-Açıkmeşe – Biz Bu Filmi Görmüştük: AB’nin Geleceği Yine Yeniden Tartışılıyor!

Covid-19 yayılma hızı, kapsayıcılığı ve yıkıcılığı ile tüm dünyayı olduğu gibi Avrupa Birliği’ni (AB) de çok hazırlıksız yakaladı. Dünyada serbest dolaşımın ciddi bir şekilde sınırlanmasına, pek çok ülkede sağlık sistemleri üstünde ağır baskıya ve ciddi ekonomik sorunlara neden olan salgın, AB’yi de benzer vahamette etkiledi. Üstelik AB nasıl başa çıkılacağı hâlâ belli olmayan bu karmaşaya, 2005 yılındaki Anayasa krizinden sonra yaşadığı ve henüz tam anlamıyla çözümlenmemiş krizlerden (Brexit, Avro ve mülteci krizleri) zayıf düşmüş şekilde yakalandı.

Okumak için tıklayınız.

————————————

Habibe Özdal- Rusya’nın Covid-19 ile İmtihanı

Çin’den başlayarak tüm dünyaya yayılan ve Dünya Sağlık Örgütü’nün (DTÖ) pandemi olarak ilan ettiği Covid-19, Rusya’da da hem büyük bir halk sağlığı meselesi hem de ekonomik ve siyasi yansımaları olan bir gelişme olarak karşımıza çıkıyor. Rusya, vaka sayısı bakımından ABD ve Brezilya’dan sonra üçüncü sırada yer alıyor. Bu yazının tamamlandığı 1 Temmuz tarihi itibarıyla DTÖ’ nün paylaştığı verilere göre 648.000 olan vaka sayısında, hayatını kaybedenlerin sayısı ise 9320 olarak kayıtlara geçti.

Okumak için tıklayınız.

————————————

Bezen Balamir Çoşkun- Netanyahu’nun İlhak Planı Bölge İçin Ne İfade Ediyor?

Batı Şeria, İsrail ve Ürdün sınırını oluşturan Ürdün nehrinin batı kıyısında kalan ve üç milyona yakın Filistinlinin yaşadığı bölgedir. Ayrıca, Batı Şeria’da 430 bin kadar İsrailli Yahudinin yaşadığı 132 yerleşim vardır. Bazı istisnalar dışında uluslararası toplumun işgal olarak tanımladığı bu yerleşimlerin sayısı her geçen yıl artarak bugünkü sayısına ulaşmıştır. Batı Şeria’daki Yahudi yerleşimlerinin haritadaki yerlerine bakıldığında belli bölgelerde yoğunlaşma olmadığı, Batı Şeria’nın her yerine yayıldığı görülebilir.

Okumak için tıklayınız.